مزيد . ) * . آيا گرسنگى دنيا را مضطرب كرده است يا سيرى ؟ جواب : هر دوتا . يكى از گرسنگى طغيان كرده و يكى ديگر از سيرى ، پس چه بايد كرد ؟ . حقيقت اين است كه حاجت به معنويات ، خود نوعى از حاجت است ، آن هم يك اتاق خالى است كه اگر پر نشود عدم تعادل ايجاد مىكند . * ( لا إله الَّا الله ) * و * ( سبحان الله ) * و * ( لا حول و لا قوة الَّا با لله ) * و * ( توكَّلت على الله ) * هم خود حاجتى است از حاجات بشر . بشر با « بى نهايت » پيوند دارد ، محدود و متناهى كافى نيست كه او را رام و آرام كند . بشر به معنى نيز مثل ماده احتياج دارد . اگر به معنى احتياج ندارد چه فرق مىكند بعد از آنكه شكمش سير شد اينكه زير دست و زير بار منت باشد يا نباشد ؟ چه حاجت دارد به شهرت و افتخار ؟ چه حاجت دارد به آزادى و حريت ؟ ابن سينا در اول نمط هشتم اشارات مواردى را ذكر مىكند از اينكه بشر به خاطر معنى از ماده صرف نظر مىكند از اين قرار : . الف . به خاطر غلبه بر حريف در مسابقه ها از خوراك صرف نظر مىكند . ب . به خاطر شرف و حيثيت و زير بار منت نرفتن ، از ماده صرف نظر مىكند . ج . به خاطر غير ، ايثار مىكند . 9 . در باب احتياج كه ركن اول منطق عمل است بايد اين مطلب را طرح كرد كه ببينيم انسان چند قلم احتياج دارد . اگر از درخت بپرسيم چند قلم احتياج دارى ؟ مىگويد مثلًا [ شش ] قلم : زمين ، رطوبت ، هوا ، نور و حرارت ، كود ، باغبانى كه مواظب بيل زدن زمين من و هرس كردن من و كود دادن و دوا زدن به من باشد . اگر از حيوان بپرسيم چند قلم احتياج دارى ؟ [ مىگويد ] محصولات ثانويهء زمين ، آب خالص ( نه رطوبت ) ، هوا ، نور ، مسكن ،